Żyto jare - to warto wiedzieć! Wysiew, charakterystyka - AgroTube

Żyto jare – to warto wiedzieć!

Data publikacji: 26/01/2021 13:01

Aktualizacja: Autor: Zuzia Ciepielowska | Data: 29 stycznia 2021 o 10:22

Żyto jare - charakterystyka.
5
(1)

Od pewnego czasu jesteśmy w Polsce świadkami spadku areału uprawy zbóż jarych, zwłaszcza pszenicy, ale żyta również. Spowodowane jest to przede wszystkim tym, że odmiany wysiewane wiosną charakteryzują się niskim plonami, co z kolei wiąże się z postępującym niedoborem wody w glebie i słabymi opadami w okresie wiosenno-letnim. Pomimo tej spadkowej tendencji, warto bliżej poznać żyto jare – jego charakterystykę, wymagania i zastosowanie. Właśnie ten temat poruszymy w artykule.

Żyto jare – charakterystyka

Pod kątem cech użytkowych, żyto jare (czyli takie, którego cały cykl rozwojowy zachodzi w jednym okresie wegetacyjnym) nie różni się nazbyt od żyta ozimego. Jest ono przede wszystkim mniej wymagające. Nawet w porównaniu z innymi zbożami jarymi, żyto ma niskie wymagania termiczne i glebowe. Jego liście przyjmują kształt podwójnie lancetowaty, z kolei kwiatostan stanowi kłos złożony. Oprócz tego, że żyto jare uprawia się dla ziarna, czasem przeznacza się je także na zielonkę lub nawóz zielony.

Odmiany żyta jarego

Żyto jare (łac. secale cereale) to zboże, którego uprawa nie wymaga dużych nakładów finansowych. Aktualnie w krajowym rejestrze Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych wpisane są trzy odmiany żyta jarego: SM Ananke, SM Elara oraz Bojko. Dwie pierwsze trafiły do rejestru w roku 2019, natomiast Bojko w 2005. Są to odmiany Hodowli Roślin Smolice należącej do grupy IHAR-PIB (Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy).

Żyto jare - czym się różni od ozimego?

Żyto jare Bojko pojawiło się w krajowym rejestrze najwcześniej. Charakteryzuje się zawartością białka na poziomie wynoszącym od 12,7 do 14,8 procent, a liczba opadania to ok. 259 sekund. Łan odmiany Bojko osiąga około 128-150 cm wysokości. Jest to odmiana przewódkowa, którą cechuje zimotrwałość. Dzięki niej zboże przetrwa niekorzystne warunki, jakie panują w okresie zimowym. Kupione nasiona można zatem wysiać zarówno jesienią, jak i wiosną. Jest to zakup ekonomiczny, tym bardziej że cena nasion jest stosunkowo niska, a ich jakość wysoka. Ziarna nadają się do wypieku chleba.

Choć najlepszym terminem siewu żyta jarego Bojko jest 20 września – 30 kwietnia, to w praktyce można je wysiać o każdej porze roku. Dlaczego? Ponieważ zastosowano w nim system jaryzacji, dzięki któremu odmiana wejdzie w stan generatywny, wytworzy kłosy i ziarno w szerokim zakresie temperatur. Nawet, gdy wysieje się Bojko zimą. Oczywiście należy się tu liczyć z niższym, niż optymalne, plonowaniem. Producent zaznacza, że zbyt wczesne siewy jesienią są niekorzystne ze względu na dużą dynamikę wzrostu Bojko.

Wymagania glebowe i klimatyczne

Żyto jare można siać na słabych kompleksach glebowych, ponieważ tak, jak już wspomnieliśmy, ma ono niskie wymagania glebowe. Odporność na toksyczne działanie glinu powoduje, że nadadzą się stanowiska, gdzie gleby są lekkie z niskim pH. Co więcej, żyto jare jest mało wrażliwe na niedobory wody. Mimo to, w przypadku długotrwałej suszy, plon ziarna może być znacznie obniżony. Jako przedplony do żyta jarego sprawdzają się ziemniaki, owies, jęczmień, a także rośliny strączkowe.

Jak wysiewać?

Obsada roślin zbożowych to jeden z najważniejszych elementów, który kształtuje plonowanie. Za mała, ale i zbyt duża gęstość wysiewu jest niekorzystna dla roślin. Normy wysiewu powinny być dostosowane nie tylko do wymogów danego gatunku, odmiany, warunków glebowych, ale też do terminu siewu, rozstawu rzędów czy stosowanej w gospodarstwie agrotechniki. Każda partia materiału cechuje się różnymi parametrami. Dlatego zaleca się, aby za każdym razem jego ilość była wyliczana przed siewem.

W przypadku odmiany Bojko żyta jarego obsada, jaką zaleca hodowca to od 300 do 350 sztuk na metr kwadratowy. Oznacza to, że należy wysiać około 120 kilogramów nasion na hektar. Należy jednak zaznaczyć, że są to wytyczne w momencie, gdy siew następuje w optymalnym terminie i korzystnych warunkach. Inaczej jest, gdy siew wykonuje się wcześniej. Wtedy dawka nasion powinna być obniżona o 20 kilogramów na hektar. Z kolei, gdy siew jest opóźniony, dawka powinna być powiększona o 30 kilogramów na hektar.

Jak nawozić? Optymalne dawki

W przypadku żyta jarego, nawożenie azotowe można przeprowadzać na początku wegetacji roślin. Istnieje także możliwość podania azotu w formie rozpuszczalnego mocznika. Producent zaleca wtedy stosowanie do dwóch dawek po 25 kg N/ha – w zależności od przedplonu i stanu roślin. Z kolei nawożenie fosforowe i potasowe należy wysiać w całości pod orkę przedsiewną w następujących dawkach:

  • 40–80 kg P2O5/ha
  • 60–100 kg K2O/ha

Oczywiście wysokość nawożenia powinna być każdorazowo dopasowana do przewidywanego plonu oraz warunków glebowych.

Żyto jare odmiana Bolko.

Jak pielęgnować i chronić żyto jare?

W związku z tym, że w czystych zasiewach roślinę tę bardzo rzadko dotyka rdza źdźbłowa i sporysz, zazwyczaj nie wymaga ona stosowania środków chemicznych. Jeszcze mniejsze prawdopodobieństwo wystąpienia wymienionych chorób występuje, gdy mowa o zasiewach dwugatunkowych. Opryski zapobiegawcze lub interwencyjne zwalczające mączniaka, rdzę brunatną czy rynchosporiozę można przeprowadzić przy użyciu takiego fungicydu jak np. Tern 750 EC.

Gdy pojawi się konieczność użycia środków ochrony roślin w celu eliminacji chwastów, należy zwrócić uwagę, że aktualnie nie ma herbicydów, które w etykiecie mają możliwość stosowania w uprawie żyta jarego. Nie powinno się do niego stosować też preparatów, na których etykiecie napisano ogólnie „żyto”. W praktyce rolniczej określenie to utożsamia się z żytem ozimym.

Jeżeli chodzi o zwalczanie mszyc zbożowych, to w przypadku upraw i plantacji małoobszarowych można stosować np. środek Afinto. Należy aplikować go po wystąpieniu szkodnika w fazie od całkowicie rozwiniętego liścia flagowego do późno-mlecznej dojrzałości ziarniaków (39-77 w skali BBCH). Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania to 0,14 kg/ha. Okres karencji stosowania tego środka w przypadku żyta jarego wynosi 28 dni.

Podsumowanie

Jak mogliście wyczytać z naszego artykułu, żyto jare to zboże o wielu zastosowaniach, a jego uprawa nie wymaga dużych nakładów finansowych. Na tle innych wyróżnia się odpornością na choroby i niekorzystne warunki atmosferyczne.

Czy wpis był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, aby ocenić!

Średnia ocena 5 / 5. Liczba głosów: 1

Jak dotąd brak głosów! Oceń ten wpis jako pierwszy.

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

NAJPOPULARNIEJSZE

Serwis specjalny

KONTAKT24

Zależy nam na Twojej opinii. Chcemy, żeby AgroTube był głosem rolników.

Masz ciekawe informacje, zdjęcia lub wideo i chcesz je opublikować na naszym portalu?

A może masz do nas jakieś pytania?

Skontaktuj się z nami!

Jeśli chcesz porozmawiać w sprawie reklamy na naszym portalu, zajrzyj do zakładki Reklama.